Sochaczewski Budżet Średnioobywatelski – „dobry pomysł, gorsze wykonanie”

03-03-2016 19:27
W okresie od września do listopada 2015 r. Stowarzyszenie Bona Fides z Katowic prowadziło monitoring wdrażania budżetu partycypacyjnego w Sochaczewie. „Dobry pomysł, gorsze wykonanie” to cytat z analizy, a wyniki badania pokazują, że „Sochaczewski Budżet Obywatelski” charakteryzuje sporo dobrych praktyk, ale więcej jest błędów czy niedociągnięć, które obniżają jego jakość. Analiza Stowarzyszenia jest kolejnym głosem w dyskusji nad sposobem wdrażania w Sochaczewie idei budżetu partycypacyjnego. Tym razem to zewnętrzny, niezaangażowany lokalnie podmiot ocenił SBO i wskazał rekomendacje do jego poprawienia.
 
Tymczasem Burmistrz Sochaczewa ogłosił konsultacje projektu uchwały Rady Miejskiej w Sochaczewie w sprawie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji społecznych na terenie miasta Sochaczew w sprawie budżetu Gminy Miasto Sochaczew na rok 2017 i nie proponuje żadnych zmian w stosunku do zasad obowiązujących aktualnie (pod konsultacje poddano obowiązującą uchwałę Rady Miejskiej w Sochaczewie Nr VII/50/15 z 28 kwietnia 2015 r.). Czyżby żadna z rekomendacji usprawnienia SBO, zgłaszanych przez różnorodne podmioty i osoby w przeciągu ostatniego roku, a nawet wcześniej, nie została oceniona przez władze Sochaczewa jako godna zastosowania?
 
Poniżej przedstawiamy wyciąg z analizy „Sochaczewskiego Budżetu Obywatelskiego”, dokonanej przez Stowarzyszenie Bona Fides. Analiza została przeprowadzona z podziałem na główne etapy wdrażania SBO: tworzenie procedury, informowanie o SBO, przygotowanie i wdrażanie projektów, weryfikację projektów, wybór projektów, realizację projektów i ewaluację SBO. W każdym z etapów wskazano dobre praktyki i propozycje poprawy procedury.
 
Tworzenie procedury budżetu obywatelskiego
 
Dobre praktyki 
Organizacja otwartego spotkania konsultacyjnego dotyczącego regulaminu budżetu obywatelskiego na wczesnym etapie jego powstawania, kiedy propozycje i uwagi mieszkańców mogły rzeczywiście wpłynąć na ostateczny kształt dokumentu. Przyjęcie zasad uchwałą rady miejskiej, co nadaje temu dokumentowi większej wagi, a także angażuje w jego powstawanie radnych rady miejskiej i zwiększa transparentność całego procesu. 
Do poprawy 
Warto w kolejnych latach zastanowić się nad powołaniem grupy roboczej do spraw opracowania regulaminu, do której zaproszonoby m.in. radnych przedstawicieli organizacji pozarządowych czy autorów projektów składanych we wcześniejszych edycjach budżetu obywatelskiego.
 
System informowania o budżecie obywatelskim
 
Do poprawy 
Portal internetowy sochaczewskiego budżetu obywatelskiego jest głównym źródłem wiedzy na temat całej procedury i poszczególnych etapów procesu. W kolejnych latach warto więc poprawić jego funkcjonalność oraz zawartość. W kolejnych latach promocja budżetu obywatelskiego powinna być prowadzona większą ilością kanałów, żeby dotrzeć z informacją do zwykłych mieszkańców. Warto spróbować zaangażować do tego także organizacje pozarządowe działające w mieście.
 
Przygotowanie i zgłaszanie projektów
 
Dobre praktyki 
Dobrym pomysłem był podział całej puli środków na tzw. Projekty małe I duże. Dzięki temu dofinansowanie w ramach budżetu obywatelskiego mogła otrzymać większa liczba propozycji. 
 
Do poprawy 
Na etapie pisania i składania wniosków urząd nie organizował żadnych spotkań z mieszkańcami, podczas których byłaby możliwość uzyskania dodatkowego wsparcia czy porozmawiania na temat problemów miasta czy poszczególnych dzielnic i osiedli. Etap przygotowania wniosków jest kluczowy, jeśli chce się zaangażować mieszkańców do wspólnej pracy na rzecz społeczności lokalnej, stąd warto w kolejnych latach wygospodarować czas na organizację takich spotkań. W kolejnych latach warto zlikwidować dolną granicę wartości projektu małego (50 tys. zł). Dzięki temu w ramach budżetu obywatelskiego będzie można realizować jeszcze większą ilość działań niż w tym roku. Często drobne i mało kosztowne zmiany są bardzo ważne dla społeczności lokalnej i nie ma sensu pozbawiać mieszkańców takiej możliwości. Należy stworzyć system udzielania wsparcia mieszkańcom i podmiotom przygotowującym wnioski do budżetu obywatelskiego. Postulowano to zresztą podczas spotkania konsultacyjnego, które odbyło się 28 lutego 2015 r., ale nie zostało to przez władze miasta uwzględnione. Warto rozważyć w kolejnych edycjach umożliwienie realizacji zadań z budżetu obywatelskiego także na terenach należących do spółdzielni mieszkaniowych czy wspólnot, jeśli ich zarządy wyrażą na to zgodę i zobowiążą się do utrzymywania inwestycji, które zostaną w ten sposób zrealizowane. Niezrozumiałe jest umożliwienie składania projektów do budżetu obywatelskiego przez instytucje publiczne, które przecież każdego roku składają do urzędu projekty swoich planów finansowych.
 
Weryfikacja projektów
 
Dobre praktyki 
Publikacja na stronie internetowej listy wniosków odrzuconych podczas weryfikacji, wraz z uzasadnieniami. 
 
Do poprawy 
W kolejnych latach regulamin powinien przewidywać możliwość poprawienia wniosku przez jego autora i odwołania się od decyzji Zespołu Opiniującego. Na portalu budżetu obywatelskiego powinna zostać zamieszczona informacja na temat składu Zespołu Opiniującego oraz protokoły z jego prac.
 
Wybór projektów
 
Dobre praktyki 
Bardzo dobrym rozwiązaniem jest ustawienie urn do głosowania nie tylko w siedzibie urzędu, w szkołach czy przedszkolach, ale także np. w Dziennym Domu Pomocy Społecznej, Środowiskowym Domu Samopomocy czy na pływalni miejskiej. 
 
Do poprawy 
Urząd miejski nie uczy się na własnych błędach. Od pierwszej edycji liczba głosów nieważnych jest bardzo wysoka (w tej edycji aż 25%). Spowodowane to jest głównie tym, że w głosowaniu biorą udział osoby niebędące mieszkańcami miasta, a raczej pewnie w zdecydowanej większości będące jego mieszkańcami, ale nie posiadające zameldowania. W następnym roku osoby takie powinny otrzymać możliwość głosowania, a jeśli nie, to w regulaminie i we wszystkich materiałach informacyjnych powinno być jasno napisane, że kryterium uczestnictwa w budżecie obywatelskim jest zameldowanie. W okresie bezpośrednio poprzedzającym głosowanie powinny być organizowane otwarte spotkania dla mieszańców, podczas których byłyby prezentowane wnioski poddane pod głosowanie. W kolejnych latach urząd powinien udostępnić wnioskodawcom zakładkę na portalu budżetu obywatelskiego, na której mogliby bezpłatnie promować swoje propozycje.
 
Realizacja projektów
 
Do poprawy 
Warto określić w regulaminie, w jaki sposób mieszkańcy i wnioskodawcy będą informowani o realizacji projektów wybranych w poprzednich edycjach. Warto stworzyć na stronie internetowej zakładkę dotyczącą projektów wybranych w latach ubiegłych, żeby zainteresowani mieszkańcy mogli na bieżąco monitorować stopień ich realizacji.
 
Ewaluacja budżetu obywatelskiego
 
W regulaminie budżetu obywatelskiego nie ma ani słowa o jego ewaluacji.
 
Podsumowanie
Obserwując organizację budżetu obywatelskiego w Sochaczewie można się natknąć na kilka dobrych praktyk. Ważne jest, że już sama procedura konsultowana jest z mieszkańcami, choć dobrze by było, gdyby zainteresowane osoby mogły włączyć się w proces współtworzenia regulaminu, jak to ma miejsce np. w  Pszczynie. Ciekawym pomysłem, wartym naśladowania w innych polskich miastach, było m.in. postawienie urn do głosowania nie tylko w siedzibie urzędu, szkołach czy przedszkolach, ale np. także w Dziennym Domu Pomocy Społecznej, Środowiskowym Domu Samopomocy czy na pływalni miejskiej. Organizując kolejne edycje budżetu obywatelskiego warto jednak wprowadzić zmiany, które jeszcze bardziej otworzą całą procedurę na mieszkańców. Chodzi tu przede wszystkim o stworzenie warunków do interakcji mieszkańców podczas różnych etapów procesu, a zwłaszcza podczas tworzenia i składania wniosków, czego w Sochaczewie brakuje. W kolejnych latach należy także stworzyć system wsparcia potencjalnych wnioskodawców, dzięki czemu na pewno więcej zwykłych mieszańców zdecyduje się złożyć swoje propozycje. Ostatnią ważna sprawą jest poprawa funkcjonalności i zawartości portalu internetowego budżetu obywatelskiego, który dla wielu osób jest głównym miejscem poszukiwania informacji na ten temat. Obecnie jest on bowiem mało czytelny, a w dodatku brakuje w nim wielu ważnych informacji.